Dzień Bezpiecznego Komputera. Zadbajmy o cyberbezpieczeństwo i higienę cyfrową

 

12 października obchodzimy Dzień Bezpiecznego Komputera. To dobra okazja, aby przyjrzeć się swoim codziennym nawykom w korzystaniu z technologii i przypomnieć sobie, że bezpieczeństwo w sieci zależy nie tylko od zainstalowanych programów, ale również od naszych decyzji.

Komputer, smartfon i internet towarzyszą nam niemal każdego dnia. Korzystamy z bankowości elektronicznej, robimy zakupy, załatwiamy sprawy urzędowe, pracujemy, uczymy się i utrzymujemy kontakt z bliskimi. Technologia ułatwia życie, ale niesie ze sobą również zagrożenia, których nie zawsze jesteśmy świadomi.

Fałszywe wiadomości, próby wyłudzenia danych, przejmowanie kont, oszustwa internetowe czy złośliwe oprogramowanie mogą dotknąć każdego - niezależnie od wieku i poziomu znajomości nowych technologii.

Dlatego tak ważne są cyberbezpieczeństwo i higiena cyfrowa, czyli codzienne działania, które pomagają chronić nasze urządzenia, dane, pieniądze i dobre samopoczucie.

Czym jest higiena cyfrowa?
Higiena cyfrowa to zbiór nawyków związanych z bezpiecznym, świadomym i odpowiedzialnym korzystaniem z urządzeń oraz usług internetowych. Obejmuje zarówno ochronę danych i kont, jak i sposób, w jaki korzystamy z technologii na co dzień.

Podobnie jak dbamy o zdrowie poprzez odpowiednią dietę, ruch i odpoczynek, tak również powinniśmy regularnie troszczyć się o nasze bezpieczeństwo w świecie cyfrowym.

Nie trzeba być ekspertem informatycznym, aby robić to skutecznie. Wiele zagrożeń można ograniczyć dzięki kilku prostym zasadom.

1. Silne hasła to podstawa
Hasło chroni dostęp do naszej poczty elektronicznej, bankowości, profili w mediach społecznościowych i wielu innych usług. Jeśli używamy tego samego hasła w wielu miejscach, przejęcie jednego konta może ułatwić przestępcom dostęp do kolejnych.

Warto pamiętać o kilku zasadach:

• Stosujmy długie, trudne do odgadnięcia hasła – dobrym rozwiązaniem są łatwe do zapamiętania kombinacje kilku słów.
• Używajmy innego hasła do każdego ważnego konta.
• Rozważmy korzystanie z menedżera haseł, który pomaga bezpiecznie je przechowywać.
• Włączmy weryfikację dwuetapową wszędzie tam, gdzie jest dostępna. Dodatkowy etap logowania może znacząco utrudnić przejęcie konta nawet wtedy, gdy ktoś pozna nasze hasło.

Więcej informacji: CERT Polska

2. Nie ufajmy każdej wiadomości i każdemu linkowi
Cyberprzestępcy coraz częściej podszywają się pod banki, firmy kurierskie, urzędy, portale społecznościowe, a nawet członków rodziny i znajomych.

Wiadomości mogą informować o rzekomej niedopłacie, zablokowanym koncie, oczekującej przesyłce lub konieczności pilnego potwierdzenia danych. Ich autorzy często próbują wywołać strach i skłonić odbiorcę do natychmiastowego działania.

Zanim klikniemy w link lub otworzymy załącznik:

• Sprawdźmy, kto rzeczywiście wysłał wiadomość.
• Przyjrzyjmy się adresowi strony internetowej, zanim podamy hasło lub dane płatnicze.
• Nie instalujmy aplikacji ani nie podawajmy kodów logowania na polecenie nieznanej osoby.
• Jeśli wiadomość dotyczy banku, urzędu lub firmy, skontaktujmy się z daną instytucją za pomocą oficjalnych danych kontaktowych.
• Pamiętajmy, że wiadomość może wyglądać wiarygodnie, a nawet pochodzić z przejętego konta znajomego. W przypadku prośby o pilny przelew lub przekazanie kodu warto potwierdzić ją innym kanałem.

3. Aktualizujmy urządzenia i aplikacje
Aktualizacje nie służą wyłącznie dodawaniu nowych funkcji. Często usuwają również luki w zabezpieczeniach, które mogą zostać wykorzystane przez cyberprzestępców.

Dlatego:

• Instalujmy aktualizacje systemu operacyjnego, przeglądarki i aplikacji.
• W miarę możliwości włączmy automatyczne aktualizacje.
• Korzystajmy z oprogramowania pobieranego z oficjalnych źródeł.
• Usuwajmy aplikacje, których już nie używamy.
• Warto również stosować blokadę ekranu telefonu i komputera oraz korzystać z aktualnego oprogramowania ochronnego odpowiedniego do danego urządzenia.

4. Twórzmy kopie zapasowe ważnych danych
Awaria komputera, zgubienie telefonu, przypadkowe usunięcie plików czy atak złośliwego oprogramowania mogą doprowadzić do utraty cennych danych.

Zdjęcia rodzinne, dokumenty, materiały do pracy i inne ważne pliki warto regularnie kopiować na dodatkowy nośnik lub do odpowiednio zabezpieczonej usługi przechowywania danych.

Sama obecność plików na komputerze nie jest wystarczającym zabezpieczeniem. Dobrze jest sprawdzać, czy kopie rzeczywiście się wykonują i czy w razie potrzeby można odzyskać zapisane dane.

5. Chrońmy prywatność w internecie
W mediach społecznościowych chętnie dzielimy się zdjęciami, relacjami z podróży, informacjami o rodzinie i codziennym życiu. Warto jednak pamiętać, że nie wszystkie informacje powinny być publicznie dostępne.

Zwracajmy uwagę na ustawienia prywatności naszych profili, zakres udostępnianych danych oraz publikowane zdjęcia. Unikajmy zamieszczania informacji, które mogą ułatwić ustalenie naszego adresu, codziennych zwyczajów czy planowanej nieobecności w domu.

Ostrożność jest ważna również podczas korzystania z publicznych sieci Wi-Fi. Nie logujmy się bez potrzeby do wrażliwych usług w niezaufanych sieciach, a jeśli to możliwe, korzystajmy z bezpiecznego połączenia.

6. Higiena cyfrowa to także zdrowe korzystanie z technologii
Bezpieczeństwo cyfrowe to nie tylko ochrona przed oszustwami. To również troska o koncentrację, odpoczynek, relacje i dobre samopoczucie.

Nadmierne korzystanie z telefonu, ciągłe sprawdzanie powiadomień i nieustanny napływ informacji mogą utrudniać odpoczynek i skupienie.

Warto więc:

• Robić regularne przerwy od ekranu.
• Ograniczać niepotrzebne powiadomienia.
• Odkładać telefon podczas posiłków i rozmów z bliskimi.
• Dbać o odpoczynek od urządzeń przed snem.
• Rozmawiać z dziećmi i młodzieżą o bezpiecznym, odpowiedzialnym korzystaniu z internetu.
• Dobre nawyki cyfrowe buduje się stopniowo. Nie chodzi o rezygnację z technologii, ale o korzystanie z niej w sposób świadomy i dostosowany do naszych potrzeb.

7. Co zrobić, gdy podejrzewamy oszustwo?
Jeżeli otrzymamy podejrzaną wiadomość, zauważymy próbę wyłudzenia danych lub trafimy na niebezpieczną stronę, możemy zgłosić incydent do CERT Polska.

• Podejrzane strony internetowe i wiadomości można zgłaszać przez https://incydent.cert.pl 
• Podejrzany SMS zawierający link można przekazać na bezpłatny numer 8080.
• Jeśli podaliśmy dane logowania lub płatności na fałszywej stronie, należy jak najszybciej skontaktować się z bankiem, zabezpieczyć zagrożone konto, zmienić hasło i sprawdzić, czy nie doszło do nieuprawnionego dostępu.

Nie wstydźmy się szukać pomocy. Oszustwa internetowe są coraz bardziej wyrafinowane, a szybka reakcja może ograniczyć ich skutki.

Małe kroki, duże znaczenie
Dzień Bezpiecznego Komputera to dobry moment, aby poświęcić kilka minut na sprawdzenie ustawień bezpieczeństwa swoich urządzeń. Możemy zacząć od aktualizacji systemu, włączenia weryfikacji dwuetapowej, przejrzenia haseł lub wykonania kopii zapasowej ważnych plików.

Warto również pamiętać, że październik jest Europejskim Miesiącem Cyberbezpieczeństwa, w ramach którego promowane są wiedza i dobre praktyki pomagające lepiej chronić się w sieci.

Dbajmy o swoje dane, urządzenia i cyfrowe nawyki. Bezpieczeństwo w internecie zaczyna się od codziennych decyzji każdego z nas.