Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies klikając przycisk Ustawienia. Aby dowiedzieć się więcej zachęcamy do zapoznania się z Polityką Cookies oraz Polityką Prywatności.
Ustawienia

Szanujemy Twoją prywatność. Możesz zmienić ustawienia cookies lub zaakceptować je wszystkie. W dowolnym momencie możesz dokonać zmiany swoich ustawień.

Niezbędne pliki cookies służą do prawidłowego funkcjonowania strony internetowej i umożliwiają Ci komfortowe korzystanie z oferowanych przez nas usług.

Pliki cookies odpowiadają na podejmowane przez Ciebie działania w celu m.in. dostosowania Twoich ustawień preferencji prywatności, logowania czy wypełniania formularzy. Dzięki plikom cookies strona, z której korzystasz, może działać bez zakłóceń.

 

Zapoznaj się z POLITYKĄ PRYWATNOŚCI I PLIKÓW COOKIES.

Więcej

Tego typu pliki cookies umożliwiają stronie internetowej zapamiętanie wprowadzonych przez Ciebie ustawień oraz personalizację określonych funkcjonalności czy prezentowanych treści.

Dzięki tym plikom cookies możemy zapewnić Ci większy komfort korzystania z funkcjonalności naszej strony poprzez dopasowanie jej do Twoich indywidualnych preferencji. Wyrażenie zgody na funkcjonalne i personalizacyjne pliki cookies gwarantuje dostępność większej ilości funkcji na stronie.

Więcej

Analityczne pliki cookies pomagają nam rozwijać się i dostosowywać do Twoich potrzeb.

Cookies analityczne pozwalają na uzyskanie informacji w zakresie wykorzystywania witryny internetowej, miejsca oraz częstotliwości, z jaką odwiedzane są nasze serwisy www. Dane pozwalają nam na ocenę naszych serwisów internetowych pod względem ich popularności wśród użytkowników. Zgromadzone informacje są przetwarzane w formie zanonimizowanej. Wyrażenie zgody na analityczne pliki cookies gwarantuje dostępność wszystkich funkcjonalności.

Więcej

Dzięki reklamowym plikom cookies prezentujemy Ci najciekawsze informacje i aktualności na stronach naszych partnerów.

Promocyjne pliki cookies służą do prezentowania Ci naszych komunikatów na podstawie analizy Twoich upodobań oraz Twoich zwyczajów dotyczących przeglądanej witryny internetowej. Treści promocyjne mogą pojawić się na stronach podmiotów trzecich lub firm będących naszymi partnerami oraz innych dostawców usług. Firmy te działają w charakterze pośredników prezentujących nasze treści w postaci wiadomości, ofert, komunikatów mediów społecznościowych.

Więcej
Powróć do: O gminie

Historia Marklowic

Marklowice są jedną z najstarszych miejscowości ziemi wodzisławskiej, z ponad 700-letnią przeszłością. Ślady obecności człowieka na tym terenie zachowały się od czasów prehistorycznych. W Maklowicach Górnych przy głównej trasie w kierunku Żor, odkopany został kamienny toporek z okresu neolitu (4 500-1 700 lat p.n.e.), natomiast w Marklowicach Dolnych odkryto skorupy naczyń glinianych datowane na 1 300-400 rok p.n.e. W okresie wczesnego średniowiecza, przed powstaniem państwa polskiego, ziemia wodzisławska była porośnięta gęstymi i nieprzebytymi lasami. Niemniej wykopaliska archeologiczne wskazują na istnienie osad słowiańskich, datowanych na wczesne średniowiecze (wykopaliska z VII wieku w Syryni i z IX wieku w Lubomi).

W II połowie XIII wieku na Górnym Śląsku rozpoczęła się akcja lokacyjna nowych miejscowości, mająca na celu zagospodarowanie terenów dotychczas mniej zaludnionych, pokrytych niedostępnymi lasami. Marklowice są właśnie jedną z miejscowości dawnego księstwa raciborskiego, powstałą w wyniku planowej akcji osadniczej z końca XIII wieku. Władcą tych ziem był wówczas książę Przemysław (1289-1306), który rezydował na zamku w Raciborzu.

Najstarszy zapis nazwy miejscowości - Merclini villa (to znaczy: "miejscowość Merkla"), znajdujący się w Księdze Fundacyjnej Biskupów Wrocławskich (Liber fundationis episcopatus vratislaviensis), datowany jest na około 1300 rok i świadczy o powstaniu wioski na 34 łanach. Kolejne dwa zapisy na temat miejscowości datowane są na lipiec 1305 roku (wówczs jeden z mieszkańców nowej osady Wacław z Maklowic, dał w dzierżawę swój młyn w Uchylsku), oraz na lipiec 1324 roku, kiedy książę raciborski Leszko odnowił sołtysowi Fuczce przywileje wolnego sołectwa w Marklowicach.

W 1336 roku po bezpotomnej śmierci księcia Leszka, ziemia wodzisławska wraz z wszystkimi wioskami znalazła się w rękach czeskich Przemyślidów. W 1502 roku król czeski Władysław Jagiellończyk wydzielił swojemu kanclerzowi Janowi Schellenbergowi "zamek i miasteczko Wodzisław razem z osiadła tam szlachtą, wsiami, poddanymi, itd., i to takim prawem, na jakim tę ziemię posiadali dawniejsi książęta raciborscy". W 1515 roku państwo czeskie zostało włączone do Austrii i od tego czasu Śląsk, a więc także księstwo raciborskie i ziemia wodzisławska znalazły się pod zwierzchnictwem niemieckich władców z rodu Habsburgów.

W 1517 roku Jan Schellenberg sprzedał miasto i obszar Mniejszego Stanowego Państwa Wodzisławskiego Janowi z Zierotyna, a ten wkrótce odsprzedał je Baltazarowi Welczkowi. W 1527 roku Welczek odsprzedał obszar państwa stanowego Janowi Planknarowi z Kinspergu (Kralove Hora). W owym czasie Marklowice wielokrotnie zmieniały właścicieli i tylko o niektórych z nich zachowały się do dzisiaj pewne informacje. Pierwsi znani właściciele Marklowic wymieniani są w roku 1658 i 1666. W 1696 roku państwo stanowe przejął książę Ferdynand Dietrichstein. Nowemu panu i księciu hołd złożyli podlegli jego jurysdykcji właściciele dóbr rycerskich: między innymi Karol von Bludowski - "pan na Marklowicach Górnych", oraz Jan Jerzy von Larysz (Jan G. von Larisch) właściciel Marklowic Dolnych - pisarz krajowy.

W 1742 roku Marklowice wraz z sąsiednimi miejscowościami znalazły się w granicach państwa pruskiego, w obrębie powiatu pszczyńskiego. W II połowie XVIII wieku, państwo pruskie zaostrzyło politykę germanizacyjną śląskich ziem, co z kolei wywoływało liczne bunty chłopskie.

W wyniku I wojny światowej powstało państwo polskie i odżyły nadzieje na przyłączenie do odrodzonej Polski. Niestety, Marklowice wraz z całym Śląskiem pozostały nadal w państwie niemieckim, a o dalszych losach miał zadecydować plebiscyt. Wśród polskich działaczy górnośląskich rosło przekonanie, że trzeba będzie zbrojnie powstać w walce o połączenie tych ziem z Polską. W dniu 11 stycznia 1919 roku w Katowicach powstała tajna Polska Organizacja Wojskowa (POW), na czele której stanął, urodzony w Marklowicach, Józef Grzegorzek. POW rozwinęła swoją działalność, której owocem stało się I powstanie śląskie. Na początku sierpnia niemieckie władze bezpieczeństwa aresztowały peowiackich kurierów, w tym także Józefa Grzegorzka, lecz zaplanowane powstanie wybuchło w nocy z 16 na 17 sierpnia 1919 roku.

Mieszkańcy Marklowic wzięli udział także w III powstaniu śląskim, w walkach 14 pułku piechoty wojsk powstańczych. Nazwiska tych, którzy zginęli zostały zapisane na Pomniku Powstańców Śląskich, stojącym obok marklowickiego kościoła parafialnego. Odsłonięcie pomnika nastąpiło 1 listopada 1924 roku. Znajdowały się na nim napisy: "Nie damy ziemi skąd nasz ród", "Za wolność Śląska i Polski wdzięczni rodacy", oraz "Dla nas tylko modlitwę do Boga".

W rezultacie III powstania śląskiego przeprowadzony został nowy podział Górnego Śląska i dnia 4 lipca 1922 roku Marklowice znalazły się w obrębie państwa polskiego.

Po napadzie hitlerowców na Polskę, Marklowice znalazły się w obszarze wcielonym do Rzeszy. Okres dominacji hitlerowskiej wywarł na mieszkańcach ponure piętno. Paradoks polegał na tym, że przymusowo wcieleni do niemieckiego wojska, walczyli i ginęli na różnych dalekich frontach, po stronie niemieckiej, alianckiej i polskiej. Mieszkańcy Marklowic, którzy nie zostali zwerbowani do wojska, często byli wywożeni na przymusowe roboty do Niemiec, a część z nich trafiła do obozów koncentracyjnych.

Marklowice odzyskały niepodległość 26 marca 1945 roku po natarciu dywizji radzieckich i wspierających je batalionów czołgów czechosłowackich. Po wojnie życie miejscowości zaczęło się odradzać na nowo. W 1948 roku obszar gminy obejmujący Marklowice Dolne, Górne i przyległe przysiółki liczył 13,76 km2 powierzchni z 3 412 mieszkańcami. W pierwszym dziesięcioleciu powojennym gmina Marklowice należała nadal do istniejącego od I połowy XIX wieku powiatu rybnickiego. W dniu 11 sierpnia 1954 roku gmina została włączona do nowo utworzonego powiatu wodzisławskiego, który obejmował południową część dawnego powiatu rybnickiego. W Marklowicach powołano do życia Gminną Radę Narodową. Na początku lat pięćdziesiątych gmina prężnie się rozwijała, czego dowodem jest m. in. gazyfikacja znacznej części miejscowości i budowa wodociągu. W wyniku kolejnej reformy administracyjnej 1 lipca 1975 roku miejscowość wraz z sąsiednim miastem Radlinem, Rydułtowami i Pszowem, została włączona do obszaru Wodzisławia Śląskiego, a Urząd Gminy Marklowice został zlikwidowany. Rozpoczął się okres marginalnego traktowania Marklowic jako dzielnicy leżącej na obrzeżach aglomeracji miejskiej.

Szczególne przemiany w dziejach najnowszej historii Marklowic przyniosło ostatnie dziesięciolecie XX wieku. W wyniku pierwszych wolnych wyborów do samorządów lokalnych w Polsce, przeprowadzonych w dniu 27 maja 1990 roku do Rady Miejskiej Wodzisławia Śląskiego, z listy Samorządność Marklowic weszli trzej radni. Kolejne wybory do Rady Miejskiej w Wodzisławiu Śląskim odbyły się 23 lutego 1992 roku. W wyniku tych wyborów Samorządność Marklowic wprowadziła do rady miejskiej aż czterech radnych na sześć mandatów ze swego okręgu. W 1992 roku w związku ze zmianą przepisów w Prawie Geologicznym i Górniczym oraz wprowadzeniem opłaty eksploatacyjnej, pojawiły się realne ekonomiczne podstawy usamodzielnienia gminy Marklowice. W kwietniu 1993 roku została złożona petycja mieszkańców Marklowic do Zarządu Miasta Wodzisławia Śląskiego. W dniu 13 czerwca 1993 roku przeprowadzone zostało w Marklowicach referendum. Wzięło w nim udział 54% uprawnionych do głosowania mieszkańców, którzy w 96,3% głosów opowiedzieli się za reaktywowaniem gminy Marklowice, w granicach sprzed 1975 roku. Na początku grudnia 1994 roku ukazało się rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów, na mocy którego z dniem 31 grudnia 1994 roku gmina Marklowice została reaktywowana. Z początkiem 1999 roku Marklowice znalazły się w obrębie reaktywowanego powiatu wodzisławskiego, wchodzącego w skład województwa śląskiego.

Obiekty historyczne i zabytkowe występujące na terenie gminy zostały opisane przy każdej z dzielnic wchodzących w jej skład.

Opracowano na podstawie materiałów Urzędu Gminy Marklowice oraz publikacji: Z. Karwot: Marklowice. 700 lat. Wykorzystano ponadto fotografie zamieszczone w albumie J. Kłosoka: Marklowice w starej fotografii.

DO GÓRY
Dziękujemy, teraz zawsze będziesz na bieżąco!
Przeglądasz tę stronę w trybie offline.
Przeglądasz tę stronę w trybie online.